تعریف: فرایندی است که در آن  فرد به نیاز اطلاعاتی خود آگاه بوده و به دنبال منابع و روشهایی است که بتواند اطلاعات مورد نیاز خود را بدست آورد عوامل متعددی بر جستجوی اطلاعات موثرند دسته از آنها عوامل فردی ایست ویلسون با اشاره به این مطلب انگیزه و علاقه را در فرایند جستجوی اطلاعات موثر می داند در مثلث جستجوی ارائه شده توسط چو(choo) عوامل و فاکتورهای فردی یکی از گوشه های مثلث است او عامل بعدی را که در فرایند جستجوی اطلاعات درگیر است کیفیت اطلاعات ( مفید بودن مرتبط بودن درستی و صحت داده ها و قابل اعتماد بودن آنها) می داند و سومین گوشه مثلث choo را عوامل محیطی مثل قابلیت دسترسی به اطلاعات وضعیت شغلی و تحصیلی زمان و غیره. محققان متعددی در مورد هر یک از این عوامل و تاثیر آنها بر روند جستجوی اطلاعات مطالعه کرده اند در سال 2003 سویانگ با مقایسه بین افرادی که جستجوی اطلاعات خود را در خانه از طریق اینترنت انجام میدادند و آنهایی که در محل کار خود اطلاعات مورد نیاز خود را بازیابی می کردند نقش محیط را از نظر فیزیکی و روانی بر رفتار اطلاع یابی افراد موثر دانست نتایج این تحقیق نشان داد بیشتر جستجوهای محیط کار مربوط به کار, حرفه, و رشته افراد و فعالیتهای تجاری آنها می شود در حالی که محیط خانه جستجوی اطلاعات حالت شخصی و در سطح عمومی و نه تخصصی رشته و کار است فرد در خانه با آرامش بیشتری به جستجوی اطلاعات می پردازند و البته به علت شرایط مالی مدت زمان استفاده از اینترنت در خانه نسبت به محیط کاری کمتر است.

ویلسون رفتار اطلاع یابی را اینگونه تعریف می کند: رفتار اطلاع یابی رفتاری است از سوی انسان در مقابل منابع و کانالهای اطلاعاتی. که شامل جستجوی فعال و غیر فعال اطلاعات و نیز استفاده از اطلاعات می شود. بنابراین ارتباطات چهره به چهره و حتی پذیرش منفعلانه اطلاعات (چیزی که در مورد تبلیغات تلویزیونی شاهد آن هستیم) را نیز در بر می گيرد.

موتورهاي كاوش روشهاي متفاوتي را براي بازيابي  تصاوير بكار مي برند دسته اي از موتورهاي كاوش تصاوير از كليد واژه براي شرح تصوير و بازيابي آن استفاده مي كنند كليد واژه ها ممكن است به صورت يك يا چند كليد واژه به عنوان شرح دهنده اطلاعات موجود در تصوير اعمال شده و به صورت Metatag در برنامه وارد شده و قابل بازيابي باشد و يا موتور جستجو كليد واژه هاي متن اطراف تصوير را به عنوان ارائه كننده مفهوم تصوير انتخاب و كاوش را روي اين كلمات انجام دهد از اين دسته موتورهاي كاوش مي توان به AltaVista Alltheweb, google, lycos را نام برد (2004 ,TASI).

 روش بعدي كه به [1]QBIC معروف است جستجوي تصوير را علاوه بر كليد واژه براساس بافت، شكل و يا رنگ انجام مي دهد كاربر در اين نوع جستجو ابتدا نمونه اي از تصوير جستجو را پيدا كرده و نمايش مي دهد موتورهاي كاوشي كه  بازيابي تصاوير را بر اين اساس  انجام مي دهند تنها نمونه نمايشي آنها قابل دسترس از طريق اينترنت است (ناصحي، 1380: 34).

1.  موتورهاي جستجوي عمومي: اين موتورهاي جستجو علاوه بر تصاوير متن، فيلم و هر شكل اطلاعاتي ديگر را هم مورد بررسي قرار مي دهند كه از آنها مي توان به Alltheweb,.  FAST AltaVista، Google و Search Lycos اشاره كرد.

2.  موتورهاي جستجوي اختصاصي تصوير: كه به طور اختصاصي براي جستجوي تصاوير بكار برده مي شوند اما از نظر دامنه و وسعت سايتهاي تحت پوشش به اندازه موتورهاي جستجوي عمومي گسترده نيستند. Ditto, Picsearch و گاهي[1]GoGraph به عنوان موتورهاي جستجوي تصاوير معروفند.

3.  ابر موتورهاي جستجو:  دو يا چند موتور جستجو را با هم جستجو و نتايج را ارائه مي كند. كه در مورد جستجوي تصاوير دو دسته ابر موتور كاوش وجود دارد دسته اي كه ابر موتور عمومي مي باشد به عنوان مثال مي توان از Dogpile ، Excite، Mamma، Fazzle و  WebCrawler نام برد. دسته دوم موتورهاي جستجوي اختصاصي تصوير است كه معروفترين آنها عبارت اند از: Ixquick،  22 Picture Image Search Engines ، Ithaki.

4.  مجموعه هاي عكس: در حالي كه موتورهاي جستجو سعي در جمع آوري و سازماندهي  خودكار عكسها دارد مجموعه هاي عكس مجموعه محدودي از عكسها را جمع آوري و سازماندهي مي كنند و معمولا نمايه سازي آنها توسط انسان صورت مي گيرد موتورهاي جستجوي معروفي از قبيل Corbis ، Getty ، Webshots1 و Stop Stock به اين روش مجموعه خود را جمع آوري مي كنند.

5.  موتورهاي كاوش مبتني بر ساختار: اين نوع موتورهاي جستجو اغلب فهرستي از تصاوير را ارائه مي دهند و يا  به كاربر اجازه مي دهند تصوير نمونه اي را انتخاب و جستجو را براساس تصوير نمونه انجام دهند در اين نوع موتورهاي جستجو علاوه بر كليد واژه ساير خصيصه هاي تصوير نيز براي جستجو مي تواند انتخاب شود. پروژه دانشگاه كلمبيا بنام WebSEEk، پروژه IBM بنام (BIC (Query by Image Content و پروژه موسسه تحقيقات براي داده هاي تصويري در دانشگاه NorthUmbriahc از اين نوع موتورهاي جستجو هستند (2004 ,TASI).      

[1] GoGraph در اصل يك موتور كاوش محسوب نمي شود

تصاوير چه كاربردي دارند؟ چه خصوصيتي آنها را از متن و ساير اشكال اطلاعات جدا مي كند؟ در چه زمينه هايي كاربرد تصوير ضرورت پيدا مي كند پيگيري اين سوالات ماهيت و    هدف از ايجاد موتورهاي كاوش تصوير را آشكار مي سازد. زيو در مقاله خود كاربردهاي تصوير را بررسي مي كند. به نظر او در شرح يك مراسم، رويداد، تصاوير پزشكي، توصيف يك مكان و غيره متن ني تواند به خوبي اطلاعات را منتقل نمايد تصاوير در زمينه پزشكي براي تشخيص، در طراحي هاي صنعتي و گرافيكي و صنعت چاپ براي طراحي كتابها و مجلات كاربرد زيادي دارد در صنعت جهانگردي استفاده از تصاوير در مورد آثار تاريخي و ديدني يك شهر يا منطقه جغرافيايي و يا نقشه يك مكان مي تواند اطلاعات مفيدي را در اختيار افرادي كه قصد سفر به اين مناطق را دارند قرار دهد در روزنامه نگاري براي شرح كلي رويداد و يا توضيح كلي متن و براي جلب خواننده استفاده از تصوير رايج است تبليغات روي مجلات، روزنامه ها، تلويزيون و اخيرا در بنرهاي تبليغاتي اينترنت با تصوير همراه است و استفاده از تصوير مناسب براي نمايش هرچه بهتر محصول بسيار مهم است در تحقيقات تاريخي و هنري عكسها و تصاوير به عنوان شاهد مورد استفاده قرار مي گيرند و در نهايت در مهندسي، معماري براي شبيه سازي و ثبت مراحل مختلف يك پروژه از نماي بيروني و دروني استفاده از عكس و تصوير رايج است  زيو در مقاله خود  با تاكيد بر استفاده روزافزون از تصاوير در مقالات، روزنامه ها، تبليغات، معماري و پزشكي و غيره نياز به سازماندهي اين اطلاعات را ضروري مي داند2004 ,Kherfi ) 45 ).

پيدايش اينترنت گرچه سرعت توليد اطلاعات را افزايش داده است اما با گسترش روز افزون شبكه ها و سايتهاي مختلف اينترنتي و صفحات شخصي نياز به طبقه بندي و سازمان دهي اين اطلاعات به شكل مطلوب بيشتر احساس مي شود. در اين راستا موتورهاي كاوش عمومي ايجاد شده اند تا به اين نياز پاسخ دهند. اولين موتور كاوش در سال 1994 از طرف دانشگاه واشينگتن بنام WebCrawler به بازار عرضه شد و با فاصله نزديك چند ماهه موتورهاي كاوش Lycos و Opentext راه اندازي شد. در اواخر سال 1995  AltaVistaو Excite وارد بازار شدند و در سال 1998 Google ظاهر شد. امروزه بيش از 100 موتور كاوش اينترنتي وجود دارد با وجود اين بررسي ها نشان مي دهد موتورهاي جستجو نمي توانند بيش از 16 تا 18 درصد از اطلاعات موجود در اينترنت را بازيابي كنند و بخش اعظمي از وب كه به وب نامرعي و يا عمق وب معروف است قابل بازيابي توسط موتورهاي كاوش نمي باشد(منتظر، 1381: 17).